Tokyo Vice (2009) – Jake Adelstein

Ik las Tokyo Vice (2009)* van Jake Adelstein, en leerde relatief weinig.

Wat me dwarszit aan dit boek is dat het niet verkocht wordt voor wat het is. Het wordt in de markt gezet als een boek over de Yakuza, en veel recensies op Goodreads melden dan ook dat ze van het boek iets heel anders hadden verwacht. Dat geldt ook voor mij. Ik verwachtte een journalistieke reportage over de Yakuza, en hoopte iets te leren over hun oorsprong, ontwikkeling, geschiedenis, gebruiken, rol in de Japanse samenleving, hun banden met politici en zakenleven, etc. Niets van dat. De Yakuza spelen zelfs maar een marginale rol in dit boek. Het is bijvoorbeeld ook pas op bladzijde 67 in hoofdstuk 5 dat er een eerste hint van de Yakuza te bespeuren valt. (Buiten de quasi-dramatische intro in de prelude gerekend.) En zelfs dan duurt het nog een paar hoofdstukken voordat de Yakuza echt een substantiële bijrol gaan spelen.

De hoofdrol blijft het hele boek voor Adelstein zelf. Het zijn tenslotte mijn memoires, moet hij gedacht hebben. En inderdaad, dat is zo, maar verkoop het boek dan ook als zodanig. Dan had ik het links kunnen laten liggen om in plaats daarvan (bijvoorbeeld) David E. Kaplans Yakuza (1986) of Robert Whitings Tokyo Underworld (1999) te kopen. Of als ik vooraf geïnteresseerd was in de memoires van een westerling in het Japanse bedrijfsleven – wat het boek nu geworden is – dan had ik mogelijk Blue-Eyed Salaryman (2005) van Niall Murtagh gekozen in plaats van deze.

Maar goed, het boek is dus niet wat het niet is; is het dan misschien iets wat het wel is? Ja. Namelijk: de memoires van Jake Adelstein, een Amerikaan die op zijn 19de naar Tokio is verhuisd om er Japans en -e literatuur te studeren, en na zijn studie als misdaadverslaggever bij een landelijke Japanstalige krant aan de slag is gegaan. Als danig is het best een aardig boek geworden.

Althans, het is niet vervelend om te lezen: het boek is spannend en leest vlot weg, en als je (zoals ik) wel geïnteresseerd bent in Japan maar er (nog) weinig van weet, dan leer je ook nog wat. Ik denk echter helaas relatief weinig. Adelstein is een wat vulgair en zelfingenomen type, en wekt ook niet de indruk een scherp observator van de Japanse cultuur te zijn, noch een bijzonder grote interesse voor dat onderwerp te hebben. Hij maakt gewoon mee wat hij meemaakt, en heeft dat op een min of meer spannende manier opgeschreven; meer moet je niet verwachten.

Op deze manier leer je – of in elk geval: ik, die dus nog maar weinig weet – echter toch nog wel iets over de Japanse cultuur. Adelstein beschrijft op een zeker moment bijvoorbeeld hoe sake wordt ingeschonken: dit mag je nooit zelf doen, maar moet je aan anderen overlaten, en de hiërarchie bepaalt wie voor wie inschenkt. (De richtlijn is: laag schenkt in voor hoog, en vrouwen (dus) voor mannen.) Sinds ik dit weet ben ik erop gaan letten als ik Japanse films kijk, en inderdaad lijken scènes waarin sake wordt gedronken (en geschonken) te fungeren als expositiemiddel om de onderlinge verhoudingen mee te illustreren. Erg leuk en nuttig om te weten dus.

Een ander interessant weetje dat ondanks Adelstein toch door de pagina’s druppelde was dat in Japan, bij een lijk, uitgetrokken schoenen erop wijzen dat de persoon in kwestie (mogelijk) zelfmoord heeft gepleegd. Want net zoals je in Japan je schoenen uittrekt voor je een woning betreedt, trek je je schoenen ook uit voordat je het hiernamaals ingaat. Eigenlijk heel logisch dus, maar ik zou het nooit bedacht hebben. Dat in Japan een opblaaspop een ‘Dutch wife’ (ダッチワイフ = datchi waifu) heet, is nog zo’n leuk weetje. (De naam komt, via het Engels, hiervandaan.)

Op een paar leuke weetjes na heb ik echter niet veel geleerd van het boek. Dat zegt iets over het boek, aangezien ik bij het lezen ervan werkelijk bijna niets van Japan wist (ik las dit boek deze zomer, vóór ik in de Marius B. Jansen begon). Mijn aantekeningen zijn desondanks nauwelijks meer dan een lijstje met hoofdstuknummers geworden, terwijl ik doorgaans niet spaarzaam ben met noteren.

Kortom: aardig om in te lezen, niet om uit te leren.


* Corsair, Londen, 2010; € 11,07 bij Bol.com

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: